Co może zrobić żyrant, gdy pożyczkobiorca nie spłaca długu?
Posada żyranta to odpowiedzialna funkcja, narażona na ryzyko strat. Wszystko jest jednak w porządku do momentu, gdy należność jest spłacana w terminie przez pożyczkobiorcę. Kłopoty zaczynają się jednak, jak pojawią się nieopłacone raty. Wtedy żyrant odpowiada za dług całym swoim majątkiem. Czy poręczyciel w takiej sytuacji może uchylić się od odpowiedzialności?
Kredyt z żyrantem
Choć kiedyś rozwiązanie te było bardzo popularne, z roku na rok zmniejsza się liczba żyrowanych kredytów. Istnieje wiele mniej ryzykownych rozwiązań, jak na przykład wykupienie ubezpieczenia pożyczki, bądź skorzystanie z instytucji finansowych, gdzie łatwo dostać zapomogę, nawet bez idealnej historii kredytowej. Na czym jednak w ogóle polega zostanie żyrantem? Żyrant, zwany także poręczycielem kredytu, jest zabezpieczeniem dla banku. Jego prawa i obowiązki reguluje kodeks cywilny. Art. 876 §1 Kodeksu cywilnego tak określa jego funkcję: „Przez umowę poręczenia poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik zobowiązania nie wykonał”.
Gdyby główny kredytobiorca przestał spłacać kredyt, to właśnie żyrant powinien odpowiedzieć swoim majątkiem i opłacić zaległe raty. Funkcja ta wymaga wiele zaufania do kredytobiorcy, dlatego najczęściej to rodzina bądź bliscy znajomi zgadzają się zostać żyrantem.
Poręczenie kredytu – jakie ryzyko ze sobą niesie?
Obowiązek spłaty zobowiązania spada na żyranta wtedy, gdy kredytobiorca nie wywiąże się z terminu raty, lub w ogóle przestanie spłacać kredyt. Gdyby żyrant odmówił zapłaty, wtedy rozpoczęto by postępowanie egzekucyjne i komornik mógłby zająć jego majątek. Jest to więc ryzykowne stanowisko. W dodatku, obniża to zdolność kredytową żyranta. Bank traktuje go tak, jakby w każdej chwili musiał spłacić pożyczkę, a więc jego finanse nie są wolne na sto procent. W związku z tym, odradzamy zostawania żyrantem w momencie, gdy wiesz, że niedługo sam będziesz chciał złożyć wniosek na przykład o kredyt hipoteczny.
No właśnie, kredyt hipoteczny. Zazwyczaj udzielany jest na ogromne kwoty, więc zostawanie żyrantem takiego zobowiązania finansowego jest jeszcze bardziej ryzykowne, niż w przypadku zwykłej pożyczki. W końcu, gdyby kredytobiorca przestał go spłacać, żyrant zostałby obciążony na setki tysięcy złotych. Na szczęście żyrant kredytu hipotecznego to bardzo rzadko spotykane zjawisko. Wystarczającym zabezpieczeniem dla banku jest wpisanie nieruchomości do księgi wieczystej, co oznacza, że w razie braku spłaty kredytu, bank może zająć daną nieruchomość.
Jakie rzeczy żyranta może zająć komornik?
- nieruchomość,
- ruchomości (samochód, sprzęt RTV i AGD),
- wynagrodzenie,
- inne środki finansowe dostępne na koncie bankowym.
Komornik nie może jednak skonfiskować odznaczeń państwowych, odzieży, żywności, przedmiotów osobistych typu okulary, czy wózek inwalidzki, przedmiotów kultu religijnego, ani materiałów naukowych.
Czy można zrezygnować z bycia żyrantem i nie spłacać kredytu?
Jako żyrant możesz się wycofać z poręczenia kredytu tylko do momentu, gdy jest on spłacany w terminie. Masz możliwość udania się wtedy do banku i złożenia stosownego wniosku zwalniającego Cię z odpowiedzialności. Instytucja jednak może nie wyrazić na to zgody, w momencie gdy kredytobiorca odmówi zastąpienia Cię drugim żyrantem lub ubezpieczenia kredytu w inny sposób.
Żyrant nie musi spłacać kredytu również wtedy, gdy udowodni, że umowa poręczenia była spisana pod wpływem upojenia alkoholowego, narkotyków lub otumaniających leków. Umowa straci ważność również w momencie, gdy poręczyciel posiada dowody na to, że złożył podpis pod wpływem groźby lub został w inny sposób zmuszony lub zaszantażowany do wykonania tej czynności.
W jaki sposób żyrant może się zabezpieczyć?
Poręczenie kredytu jest dla banku bardzo wygodnym sposobem zabezpieczenia swoich interesów. Gdy jedna z osób, czyli główny kredytobiorca zaniecha swojego zobowiązania, przejmie go żyrant. Dla pożyczkobiorcy to również wygodne rozwiązanie. Gdy nie ma odpowiedniej zdolności kredytowej na wzięcie kredytu, poręcza za niego inna osoba i wtedy bank przyznaje mu zobowiązanie, o które wnioskuje. Żyrant wydaje się w tej sytuacji najbardziej pokrzywdzony. Jak więc powinien zabezpieczyć swoje interesy, jeszcze przed podpisaniem umowy, by być jak najmniej stratnym?
- Zastaw ogólny – kredytobiorca daje żyrantowi jakąś rzecz pod zastaw. W razie, gdyby nastąpiłaby jakaś obsuwa w spłacie i to żyrant musiałby wyłożyć finanse, ma wtedy prawo tę rzecz spieniężyć.
- Zastaw rejestrowy – tak samo jak wyżej, z tym wyjątkiem, że kredytobiorca cały czas może korzystać z zastawionej rzeczy (czyli np. z samochodu), ale gdyby żyrant musiałby zapłacić za niego dług, ma prawo ową rzecz sprzedać.
- Ubezpieczenie kredytu – kredyt można ubezpieczyć w razie: śmierci kredytobiorcy, trwałego uszczerbku na zdrowiu, utraty pracy. W dwóch pierwszych przypadkach to ubezpieczyciel pokrywa wszystkie koszty kredytu, a trzecim opłaca tylko częściowo zobowiązanie.
- Weksel – poręczyciel podpisuje razem z kredytobiorcą weksel na kwotę kredytu. Traci on ważność w momencie, gdy zobowiązanie zostanie spłacone przez głównego dłużnika. W przeciwnym wypadku żyrant może go wykorzystać do spłaty pożyczki.
Co zrobić, gdy pożyczkobiorca nie spłaca długu? Roszczenie regresowe
Żyrowanie kredytu to duża odpowiedzialność. Można przebrnąć jednak przez cały ten proces nie narażając się na żadne kłopoty i komplikacje. Co jednak w przypadku, gdy wydarzy się ta najbardziej niechciana rzecz i dojdzie do spłaty długu przez żyranta, bo właściwy kredytobiorca tego zaniechał? Ustaliliśmy już, że nie może się on w takiej sytuacji uchylić od odpowiedzialności, nawet mimo słabej sytuacji finansowej. I choć ma możliwość zabezpieczyć się w pewien sposób przed podpisaniem umowy kredytowej, by nie płacić długu, załóżmy, że nie był uświadomiony i tego nie zrobił. Jak więc może odzyskać pieniądze?
Żyrant, gdy już spłaci dług z własnego majątku, ma prawo zażądać od kredytobiorcy wyłożonych pieniędzy. Może wysłać do niego tak zwane roszczenie regresowe i podać kredytobiorcę do sądu. Takie roszczenie jednak ulega przedawnieniu. Jeśli chodzi o osoby fizyczne jest to 10 lat, a w przypadku działalności gospodarczej 3 lata.